เพื่อน ๆ เคยตั้งเป้าว่าปีนี้จะอ่านหนังสือให้มากขึ้น แต่พอผ่านไปสักพัก หนังสือก็ยังวางอยู่ที่เดิมไหมครับ? บางครั้งเราอาจไม่ได้ขาดความตั้งใจ แต่อาจยังไม่ได้เตรียมวิธีเริ่มที่เข้ากับชีวิตจริง ลองหยิบแนวคิดเรื่องระบบและนิสัยจาก James Clear มาปรับใช้กันครับ
1. ให้เป้าหมายบอกทิศ แล้วให้ระบบบอกว่าจะทำอะไร
เป้าหมายคืออยากอ่านหนังสือมากขึ้น ส่วนระบบอาจเป็น หลังเก็บจานมื้อเย็น จะเปิดอ่านหนึ่งหน้า เป้าหมายยังมีประโยชน์ แต่แค่เขียนสิ่งที่อยากได้ ยังไม่ได้ทำให้มีจังหวะลงมือในแต่ละวัน
2. ลดขนาดการเริ่ม ไม่จำเป็นต้องลดความฝัน
James Clear เสนอกฎสองนาที ให้เริ่มนิสัยใหม่จากสิ่งที่ทำได้ง่าย เช่น เปิดหนังสืออ่านหนึ่งหน้า หรือเปิดเอกสารแล้วเขียนหนึ่งประโยค นี่คือวิธีช่วยให้เริ่ม ไม่ใช่คำรับประกันว่าทำเพียงสองนาทีแล้วจะได้ผลลัพธ์ใหญ่ทันที
3. สร้างหลักฐานเล็ก ๆ ให้ตัวตนที่อยากเป็น
แทนที่จะบอกแค่ว่า ฉันอยากเป็นคนรักการอ่าน ลองลงมืออ่านจริงทีละนิด การกระทำเล็ก ๆ อาจช่วยย้ำภาพของคนที่เราอยากเป็น แต่ไม่ได้ทำให้สมองเลือกทุกอย่างให้อัตโนมัติโดยไม่ต้องพยายาม
4. จัดสิ่งแวดล้อมให้เริ่มง่าย
ถ้าหนังสืออยู่ลึกในตู้ แต่โทรศัพท์อยู่ข้างมือ การหยิบมือถือก็มักง่ายกว่า ลองวางหนังสือไว้ในจุดที่ตั้งใจอ่าน และเตรียมหน้าที่จะอ่านต่อไว้ก่อน เพื่อให้ครั้งถัดไปไม่ต้องเริ่มจากการจัดของใหม่
งานวิจัยเรื่องการสร้างนิสัยของ Phillippa Lally และคณะ พบว่าการทำพฤติกรรมซ้ำในบริบทเดิมสัมพันธ์กับความเป็นอัตโนมัติที่ค่อย ๆ เพิ่มขึ้น แต่ระยะเวลาแตกต่างกันในแต่ละคนและแต่ละพฤติกรรม จึงไม่ใช่สูตรสำเร็จภายในจำนวนวันเดียวกัน
ส่วนคำว่าเก่งขึ้นวันละ 1% แล้วสิ้นปีได้ 37 เท่า เป็นภาพเปรียบเทียบจากการทบต้นทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่ผลวิจัยว่าทักษะของคนจะเพิ่มเท่านั้นจริง ๆ เราจึงไม่จำเป็นต้องวัดความเก่งเป็นเปอร์เซ็นต์ทุกวันครับ
คืนนี้ลองเลือกเพียงเรื่องเดียวที่อยากทำต่อ แล้วถามว่า พรุ่งนี้เราจะทำให้การเริ่มง่ายขึ้นได้อย่างไร? บางครั้งสิ่งที่ช่วยให้เดินต่อ ไม่ใช่การเพิ่มแรงกดดัน แต่เป็นการเตรียมก้าวแรกให้หยิบทำได้ง่ายขึ้นครับ
Sources
James Clear — Forget About Setting Goals. Focus on This Instead.
James Clear — How to Stop Procrastinating by Using the Two-Minute Rule
James Clear — Identity-Based Habits
Lally et al. (2010) — How are habits formed: Modelling habit formation in the real world, European Journal of Social Psychology
