มีหนี้อยู่ ควรใช้หนี้ก่อนหรือเริ่มลงทุนเลยดี?

นี่คือคำถามที่คนมีเงินเดือนประจำเกือบทุกคนเคยสงสัย มีเงินก้อนหนึ่งอยู่ในมือ ควรเอาไปโปะหนี้ให้หมดก่อน หรือเอาไปลงทุนเลยดี คำตอบไม่ได้มีสูตรตายตัวเดียว แต่มีหลักคิดง่ายๆ ที่ช่วยให้ตัดสินใจได้ชัดเจนขึ้น

หลักคิดง่ายๆ: เทียบ “ดอกเบี้ยหนี้” กับ “ผลตอบแทนคาดหวัง”

หลักการพื้นฐานที่สุดคือ ถ้าดอกเบี้ยหนี้ที่ต้องจ่ายสูงกว่าผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้จากการลงทุน การรีบจ่ายหนี้ก่อนมักจะคุ้มค่ากว่า เพราะการจ่ายหนี้คือ “ผลตอบแทน” ที่แน่นอน 100% เท่ากับอัตราดอกเบี้ยที่ประหยัดได้ ในขณะที่ผลตอบแทนจากการลงทุนไม่แน่นอนและอาจผันผวนได้

หนี้ที่ดอกเบี้ยสูงมาก เช่น หนี้บัตรเครดิต ควรได้รับความสำคัญเป็นอันดับแรกเสมอ เพราะแทบไม่มีการลงทุนใดที่ให้ผลตอบแทนสม่ำเสมอสูงเท่าดอกเบี้ยที่ต้องจ่าย ส่วนหนี้ดอกเบี้ยต่ำ เช่น บ้านหรือรถ สามารถพิจารณาออมและลงทุนควบคู่ไปกับการผ่อนชำระตามปกติได้

กรณีตัวอย่างจริง: เงินก้อนเกษียณกับภาระหนี้ของข้าราชการ

ข้อมูลจาก กบข. ระบุว่า เงินก้อนเฉลี่ยที่สมาชิกได้รับเมื่อเกษียณอยู่ที่ประมาณ 1-1.5 ล้านบาท ขณะที่ภาระหนี้เฉลี่ยของกลุ่มเดียวกันอยู่ที่ประมาณ 1.8 ล้านบาท ซึ่งมากกว่าเงินก้อนที่ได้รับ นี่คือเหตุผลสำคัญที่ผู้เกษียณจำนวนมากเลือกนำเงินก้อนไปใช้หนี้ก่อนเป็นอันดับแรก ก่อนจะเริ่มออมต่อจากรายได้อื่น เช่น เงินบำนาญรายเดือน

ตัวอย่างเช่น กรณีมีหนี้ค้างอยู่ 8 ล้านบาท และได้รับเงินก้อนจากกองทุน 1.5 ล้านบาทเมื่อเกษียณ การนำเงินก้อนไปโปะหนี้ก่อนมักสมเหตุสมผลกว่าการนำไปลงทุนทันที เพราะช่วยลดภาระดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายต่อเนื่องในระยะยาว หลังจากนั้นเมื่อมีรายได้ประจำเข้ามา (เช่น เงินบำนาญ) จึงค่อยเริ่มออมเพิ่มจากกระแสเงินสดที่เหลือ

แล้วควรทำสองอย่างพร้อมกันได้ไหม?

ได้ ถ้าอยู่ในสถานการณ์ต่อไปนี้:

• หนี้ที่มีอยู่เป็นหนี้ดอกเบี้ยต่ำ (บ้าน/รถ) และผ่อนชำระได้ตรงเวลาโดยไม่กระทบสภาพคล่อง
• มีระบบออมที่ได้เงินสมทบจากนายจ้างหรือรัฐ (เช่น เงินสมทบจาก กบข. หรือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ) ซึ่งเท่ากับได้ผลตอบแทนทันทีสูงกว่าดอกเบี้ยหนี้ที่จ่ายอยู่
• มีเงินสำรองฉุกเฉินเพียงพอแล้ว (โดยทั่วไปแนะนำ 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายต่อเดือน)

ในกรณีเหล่านี้ การออมขั้นต่ำที่ได้รับเงินสมทบมักคุ้มค่าที่จะทำควบคู่ไปกับการผ่อนหนี้ตามปกติ เพราะเป็นการ “ไม่ทิ้งผลตอบแทนฟรี” ที่มีอยู่แล้ว

คำถามที่พบบ่อย

มีหนี้บัตรเครดิตอยู่ ควรหยุดออมเพื่อไปโปะหนี้ก่อนไหม?

โดยทั่วไปควรให้ความสำคัญกับหนี้บัตรเครดิตเป็นอันดับแรก เพราะดอกเบี้ยสูงกว่าผลตอบแทนการลงทุนทั่วไปมาก ยกเว้นการออมขั้นต่ำที่ได้รับเงินสมทบจากนายจ้างซึ่งอาจคุ้มค่าที่จะรักษาไว้

หนี้บ้านหรือหนี้รถ จำเป็นต้องจ่ายหมดก่อนเริ่มออมไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะดอกเบี้ยมักต่ำกว่าผลตอบแทนที่คาดหวังจากการลงทุนระยะยาว จึงสามารถออมควบคู่กับการผ่อนชำระตามปกติได้

ควรมีเงินสำรองฉุกเฉินเท่าไหร่ก่อนเริ่มออมเพื่อเกษียณ?

โดยทั่วไปแนะนำให้มีเงินสำรองประมาณ 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือน เพื่อรองรับเหตุการณ์ไม่คาดฝันโดยไม่ต้องกู้หนี้เพิ่ม

สรุป

ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน แต่หลักคิดที่ใช้ได้เสมอคือ เปรียบเทียบอัตราดอกเบี้ยหนี้กับผลตอบแทนคาดหวังจากการลงทุน หนี้ดอกเบี้ยสูงควรได้รับความสำคัญก่อน ส่วนหนี้ดอกเบี้ยต่ำสามารถออมควบคู่กันไปได้ โดยเฉพาะถ้ามีเงินสมทบจากนายจ้างหรือภาครัฐเข้ามาช่วย (อ่านต่อ: “อายุ 20/30/40/50 ควรลงทุนเสี่ยงแค่ไหนถึงจะเหมาะกับตัวเอง”)