Adam Grant ผู้เขียนหนังสือ ‘Hidden Potential’ รวบรวมงานวิจัย กรณีศึกษา และบทสัมภาษณ์จากหลายวงการ เช่น กีฬา ธุรกิจ และการศึกษา และพบว่าสิ่งที่เป็นตัวกำหนดความสำเร็จที่แท้จริง ไม่ใช่ “จุดเริ่มต้น” แต่คือ “ระยะทาง” ที่เราเดินทางไปได้ไกลแค่ไหนต่างหาก และนี่คือ “3 แนวคิดสำคัญที่ช่วยปลดล็อกศักยภาพ”
1. สร้าง “ทักษะอุปนิสัย” (Character Skills) ให้เหนือกว่าพรสวรรค์ สังคมมักให้ค่ากับ ทักษะทางสติปัญญา (Cognitive Skills) เช่น การคิดเลขเร็ว หรือความจำดีเลิศ แต่ Grant ค้นพบว่า สิ่งที่ทำให้คนไปได้ไกลกว่าคือ “ทักษะอุปนิสัย” ซึ่งประกอบด้วย:
Proactivity (ความริเริ่ม): ไม่รอให้ใครมาป้อนโอกาส แต่เดินเข้าไปหาเอง
Prosocial Behavior (การทำเพื่อผู้อื่น): การทำงานเป็นทีมและช่วยเหลือคนอื่น
Discipline & Determination (วินัยและความมุ่งมั่น): การกัดไม่ปล่อยในวันที่ผลลัพธ์ยังไม่เกิด
ในมุมธุรกิจ: โดยเฉพาะในยุคที่เราต้องอัปสกิลตัวเองตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นการปั้นแดชบอร์ดสรุปดาต้าให้ดูง่าย หรือการทดลองเครื่องมือ AI ใหม่ๆ เพื่อทุ่นแรงในการทำงาน… ทักษะเหล่านี้ไม่มีใครเก่งมาตั้งแต่เกิด แต่คนที่ทำสำเร็จคือคนที่มี “วินัย” ในการนั่งงมและลองผิดลองถูกต่างหาก
2. เป็น “ฟองน้ำ” ไม่ใช่ “เทฟลอน” (Be a Sponge, Not Teflon) เวลาได้รับคำวิจารณ์ (Feedback) คนเรามักจะมีปฏิกิริยา 2 แบบ:
กระทะเทฟลอน: คำวิจารณ์ลื่นไหลผ่านไป ไม่รับฟัง ป้องกันตัวเอง (Defensive) ตลอดเวลา (ข้อดีคือไข่ไม่ติดกระทะ แต่ข้อเสียคือความรู้ก็ไม่ติดสมองเช่นกัน)
ฟองน้ำ: ซึมซับทุกอย่าง ทั้งคำชมและคำด่า
เคล็ดลับ: การเป็นฟองน้ำที่ดี ไม่ใช่การบ้าจี้ทำตามคำวิจารณ์ทุกอย่าง
แต่คือการรับฟัง แล้วบีบเอาน้ำเสียทิ้งไป (คัดกรองคำวิจารณ์ที่ไร้สาระ) และเก็บรักษาน้ำดีเอาไว้ (นำคำแนะนำที่มีประโยชน์มาปรับปรุงงาน) คนที่พัฒนาได้เร็วที่สุด คือคนที่กล้าเดินไปถามคนอื่นว่า “งานชิ้นนี้ของผม ถ้าจะให้คะแนนเต็ม 10… ผมยังขาดอีกกี่คะแนน และต้องเติมอะไรบ้าง?”
3. สร้าง “นั่งร้าน” (Scaffolding) เพื่อพยุงตัวเองในวันล้า เวลาเราสร้างตึกสูง เราต้องมี “นั่งร้าน” คอยพยุงโครงสร้างชั่วคราว ชีวิตคนเราก็เช่นกัน หลายคนเชื่อว่าถ้าจะสำเร็จต้องทำทุกอย่างด้วยตัวเองอย่างโดดเดี่ยว แต่จริงๆ แล้ว ศักยภาพสูงสุดจะระเบิดออกมาได้เมื่อเรามีระบบสนับสนุนที่ถูกต้อง “นั่งร้าน” ในชีวิตจริงอาจจะเป็นเพื่อนร่วมงานที่คอยเบรนด์สตอร์มไอเดีย, โค้ชที่ช่วยชี้จุดบอด, หรือแม้แต่คู่มือและเทมเพลตที่เราสร้างขึ้นมาเพื่อลดภาระสมองในวันที่เราเหนื่อยล้า
เป้าหมายของนั่งร้านไม่ใช่การอยู่กับเราตลอดไป แต่ช่วยพยุงให้เราก้าวข้ามช่วงเวลาที่ยากลำบาก จนกว่าเราจะแข็งแรงพอที่จะยืนได้ด้วยตัวเอง
บทสรุปสำหรับคนทำงาน
“Hidden Potential” สรุปให้เราเห็นภาพชัดเจนว่า “ศักยภาพไม่ได้วัดกันที่ความเก่งกาจในวันแรก แต่วัดกันที่ความสามารถในการเรียนรู้และปรับตัวในวันต่อๆ ไป”
ถ้าวันนี้เพื่อนครับต้องเจอกับงานที่ท้าทาย หรือต้องเรียนรู้สกิลใหม่ที่ดูยากจนท้อ… ขอให้จำไว้ว่า พัฒนาการของมนุษย์ไม่ได้เป็นเส้นตรง (Linear) บางครั้งเราอาจจะหยุดนิ่งไปพักใหญ่ แต่นั่นคือการสะสมพลังงานเพื่อกระโดดข้ามขั้น (Leap) ในอนาคตครับ
Source:
Grant, A. (2023). Hidden Potential. Viking.
