เปิดวิสัยทัศน์ใหม่ กบข. พลิกโฉม “ระบบออมข้าราชการ”

เปิดวิสัยทัศน์ใหม่ กบข. พลิกโฉม “ระบบออมข้าราชการ” สู่ความเข้าใจเฉพาะบุคคล (Personalized) ชูนวัตกรรมบริหารพอร์ต Hybrid TPA และปลดล็อกกฎหมายเพื่อเกษียณอย่างมั่นคง

ในยุคที่ความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจโลกทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) ภายใต้การนำของ ดร.ศรพล ตุลยะเสถียร เลขาธิการคณะกรรมการ กบข. กำลังก้าวสู่การเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ ผ่านการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์เชิงรุกที่ก้าวข้ามกรอบการบริหารกองทุนออมแบบเดิมๆ สู่การปฏิรูปโครงสร้างเชิงลึกด้วยการนำเสนอ วิสัยทัศน์ที่มุ่งเน้นการสร้างอนาคตทางการเงินที่มั่นคงสำหรับข้าราชการและประเทศอย่างยั่งยืน

ความท้าทายใหม่: ข้าราชการออมช้าลง และ 65% ยังไม่เริ่ม “ออมเพิ่ม”

กบข. เผยข้อมูลพฤติกรรมการออมของกลุ่มสมาชิกข้าราชการกว่า 1.2 ล้านคน ซึ่งพบจุดที่น่ากังวลและกลายเป็นโจทย์สำคัญของการวางแผนเชิงนโยบาย:

• การออมที่เริ่มต้นช้าลง: ข้อมูลสถิติชี้ชัดว่าสมาชิกแรกเข้าของ กบข. ในปัจจุบันมีอายุเฉลี่ยสูงขึ้นเป็น 29 ปี จากในอดีตซึ่งเฉลี่ยอยู่ที่ 24 ปี การออมที่ล่าช้าไปประมาณ 5 ปีนี้ ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อความสามารถในการสะสมทุนสะสมระยะยาว โดยทำให้โอกาสสร้างผลตอบแทนทบต้นหายไปราว 20% (เมื่อประเมินบนสมมติฐานการเติบโตแบบอนุรักษนิยมที่ 10% ต่อปี)
• สัดส่วนการออมเพิ่มที่ยังน้อย: แม้กฎหมายปัจจุบันจะเปิดช่องให้สมาชิกส่งเงินออมเพิ่มได้สูงสุดถึง 27% ของเงินเดือน (เมื่อรวมกับเงินออมภาคบังคับ 3% และสมทบจากภาครัฐอีก 5% จะคิดเป็นยอดออมสูงสุดถึง 30%) แต่ความเป็นจริงพบว่าสมาชิกถึง 65% ไม่มีการออมเพิ่มเลย ส่วนกลุ่ม 35% ที่มีการออมเพิ่มนั้น กว่าครึ่งหนึ่ง (47%) ออมเพิ่มเพียง 1-3% เท่านั้น ขณะที่มีสมาชิกกลุ่ม “แฟนพันธุ์แท้” เพียง 8% (หรือประมาณ 35,000 คน) ที่เลือกออมเต็มสิทธิ์เพดานสูงสุด 27%

ด้วยเหตุนี้ คาถาการเงินหลัก “ออมเร็ว ออมเพิ่ม และเลือกแผนลงทุนที่เหมาะสม” จึงต้องถูกนำมาขับเคลื่อนอย่างจริงจังและเจาะลึกผ่านยุทธศาสตร์สำคัญ 3 ด้าน

ยุทธศาสตร์ 3 ด้าน: พลิกนวัตกรรมการบริการ สู่โมเดลเฉพาะบุคคล (Personalized Service)

วิสัยทัศน์การปฏิรูปของ กบข. ยึดหลักการสร้างความมั่นคงเพื่อรองรับสังคมอายุยืน ผ่านแนวทางหลัก 3 เสาหลัก:

เสาที่ 1: การเชื่อมโยงข้อมูลสู่ “งบดุลเฉพาะบุคคล” (Personalized Balance Sheet)

กบข. มีแผนปรับเปลี่ยนรูปแบบการดูแลสมาชิกด้วยแนวคิด “บริการด้วยความเข้าใจ” เนื่องจากเดิมที กบข. จะรับรู้เฉพาะจำนวนทรัพย์สินที่สมาชิกออมอยู่ในกองทุนเท่านั้น แต่ไม่ทราบถึงภาระหนี้สินหรือสินทรัพย์การเงินอื่นๆ นอกระบบ กบข.

• ภายใต้ยุทธศาสตร์ใหม่ กบข. อยู่ระหว่างการเจรจาเชื่อมโยงระบบข้อมูลกับพันธมิตร ได้แก่ กระทรวงการคลัง (ที่ครอบคลุมบัญชีเงินเดือน หนี้ กยศ. และข้อมูลเครดิตบูโรบางส่วน), บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (NCB) และตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ผ่านระบบฐานข้อมูลทางการเงิน)
• โดยเมื่อสมาชิกให้ความยินยอม (Consent) ระบบจะสังเคราะห์ “งบดุลเฉพาะบุคคล (Personalized Balance Sheet)” ของสมาชิกแต่ละราย ทำให้เห็นภาพรวมทรัพย์สิน รายได้ รายจ่าย และหนี้สินที่แท้จริง นำไปสู่การให้คำแนะนำทางการเงินที่ตรงจุดที่สุด เช่น สมาชิกที่มีปัญหาหนี้สินสูงควรได้รับคำแนะนำให้จัดการภาระหนี้ก่อนที่จะเพิ่มสัดส่วนการออมลงทุน เป็นต้น

เสาที่ 2: ดันแก้กฎหมาย ดึงเงินบำนาญกลับมาออมต่อ สกัดภัยมิจฉาชีพ

ปัจจุบันมีสมาชิกเกษียณอายุเลือกออมต่อกับ กบข. เพียง 8,153 คน หรือคิดเป็น 0.8% ของสมาชิกทั้งหมด เนื่องจากหลายคนยังมีภาระหนี้สินต้องชำระทันทีในวันเกษียณ หรือขาดความเข้าใจเรื่องแผนบริหารจัดการเงินก้อนหลังเกษียณ

• กบข. จึงร่วมมือกับคณะทำงานภาครัฐ (กฤษฎีกา กรมบัญชีกลาง สำนักงบประมาณ และกระทรวงการคลัง) ในการยกร่างกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) เพื่อเปิดโอกาสให้ข้าราชการที่เกษียณอายุสามารถนำเงินบำนาญรายเดือน หรือเงินก้อนกลับเข้ามาออมต่อกับ กบข. ได้
• ความพยายามนี้มีเป้าหมายสำคัญเพื่อช่วยเหลือสมาชิกในการบริหารเงินออมอย่างปลอดภัย ภายหลังสถิติของทางตำรวจรายงานว่ามียอดคดีอาชญากรรมและการหลอกลวงผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นถึง 23% ซึ่งผลสำรวจความคิดเห็นชี้ว่าสมาชิกข้าราชการกว่า 80-90% ให้ความสนใจที่จะนำเงินเข้าออมต่ออย่างมากหากกฎหมายได้รับการอนุมัติ

เสาที่ 3: จัดตั้ง Retirement Academy เพื่อทักษะชีวิตหลังเกษียณ

มุ่งพัฒนาองค์ความรู้ในการบริหารจัดการเงินช่วงวัยหลังเกษียณให้แก่สมาชิกอย่างครบวงจร เพื่อให้คำแนะนำว่าควรแบ่งสัดส่วนการใช้จ่ายต่อเดือนอย่างไรให้เพียงพอตลอดช่วงอายุขัย ตลอดจนการกระจายเงินไปใช้เพื่อการออม สุขภาพ บุตรหลาน หรือการทำบุญอย่างสมดุล

กระบวนทัศน์ลงทุนยุคใหม่: ชูนวัตกรรม Hybrid TPA และการขับเคลื่อน ESG

ในมิติด้านการลงทุน กบข. เผยวิสัยทัศน์ในการเปลี่ยนผ่านระบบการจัดการสินทรัพย์จากความผันผวนของตลาดโลก:

1. การก้าวสู่โมเดล Hybrid TPA (Total Portfolio Approach): จากเดิมที่จัดพอร์ตตามเกณฑ์ Strategic Asset Allocation (SAA) ที่วางสัดส่วนสินทรัพย์ตายตัวระยะ 3-5 ปี กบข. ได้เปลี่ยนผ่านแนวคิดเข้าสู่ Hybrid TPA ซึ่งเป็นการมองความเสี่ยงและผลตอบแทนในระดับปัจจัยเสี่ยง (Risk Factors) เป็นพอร์ตการลงทุนหนึ่งเดียวที่เชื่อมโยงและสามารถปรับสัดส่วนแบบไดนามิกได้ทันการณ์ กบข. มีโรดแมปที่จะศึกษาโครงสร้างวัฒนธรรมการลงทุนและระเบียบการวัดผลของกองทุนบำนาญชั้นนำทั่วโลก (อาทิ นอร์เวย์, สิงคโปร์, แคนาดา, สหรัฐอเมริกา, ออสเตรเลีย) ภายในสิ้นปีนี้เพื่อนำมาปรับใช้เพื่อเป้าหมายในการรักษาเงินต้นและเอาชนะอัตราเงินเฟ้อ (CPI) + 2-3% ต่อปี อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
2. การลงทุกลงลึกประเด็นความยั่งยืน (ESG): ในฐานะ “Universal Owner” ที่บริหารเงินกองทุนรวมกว่า 1.2 ถึง 1.3 ล้านล้านบาท กบข. ได้บูรณาการปัจจัย ESG เข้าสู่ทุกกระบวนการลงทุน ตั้งแต่การคัดกรองก่อนลงทุน (Exclusion Screening) ไปจนถึงการลงคะแนนและการเจรจาร่วมกับบริษัทจดทะเบียน (Engagement) ปัจจุบัน กบข. มีเงินลงทุนในตราสารหนี้ด้านความยั่งยืนรวมกลุ่ม Green Bond และ Social Bond สูงถึงร่วมแสนล้านบาท และได้ร่วมแลกเปลี่ยนความเห็นเชิงลึกกับ 10 บริษัทใหญ่ใน 6 หมวดธุรกิจเพื่อผลักดันเป้าหมายสู่ Net Zero และหลักสิทธิมนุษยชน

สร้างก้าวสู่องค์กรอัจฉริยะ (Future-Ready Organization) ด้วยขุมพลัง AI

วิสัยทัศน์ด้านการจัดการองค์กร กบข. มุ่งขับเคลื่อนให้เป็นองค์กรพร้อมรับอนาคต โดยการยกระดับขีดความสามารถผ่านเทคโนโลยี AI และเทคโนโลยีสมัยใหม่:

• ด้านการลงทุน: นำ AI เข้ามาประยุกต์เพื่อกลั่นกรองและย่อยบทวิเคราะห์ทางการเงินและงานวิจัยที่หลั่งไหลเข้ามาจากโบรกเกอร์ทั้งในและต่างประเทศในแต่ละวัน พร้อมระบบวิเคราะห์ความเสี่ยงและการติดตามพอร์ตการลงทุนในลักษณะเรียลไทม์
• ด้านสมาชิกรวมถึงช่องทางสื่อสารใหม่: ใช้ AI สังเคราะห์พฤติกรรมและความต้องการแบบเฉพาะกลุ่ม นำเสนอข้อเสนอแนะที่ Hyper-personalized และปรับใช้ช่องทางการติดต่อที่สอดคล้องกับพฤติกรรมแต่ละเจเนอเรชัน
• ด้านประสิทธิภาพในองค์กร: มุ่งใช้ระบบหุ่นยนต์อัตโนมัติ (Robotic Process Automation: RPA) ร่วมกับ AI ในการลดกระบวนการที่ซับซ้อน ปรับกระบวนการทำงานให้เรียบง่าย เพิ่มความรวดเร็ว ตลอดจนป้องกัน Human Error ภายใต้ระบบรักษาความปลอดภัยและการจำกัดการเข้าถึงข้อมูลของข้อมูลสมาชิกอย่างเข้มงวดที่สุด

ตัวเลขสะท้อนผลลัพธ์: ผลตอบแทนปีปัจจุบันพุ่งโดดเด่น

วิสัยทัศน์และการบริหารพอร์ตที่เฉียบคมสะท้อนผ่านผลการดำเนินงานที่โดดเด่นในรอบปีปัจจุบัน (ผลงานปี 2026 ณ วันที่ 16 สิงหาคม):

• แผนลงทุนทั่วไป ทำผลตอบแทนสะสมไต่ระดับขึ้นมาอยู่ที่ 8.08%
• แผนสมดุลตามอายุ (Life Path) สำหรับกลุ่มสมาชิกอายุน้อยกว่า 50 ปี ทะยานสูงขึ้นถึง 17.23%
• ทางด้านสมาชิกมีพฤติกรรมปรับแผนการลงทุนด้วยตนเองที่กระตือรือร้นขึ้น โดยสถิติเมื่อเดือนกรกฎาคมชี้ว่าการเลือกสลับปรับพอร์ตเกือบ 40% ของสมาชิก เป็นการสลับพอร์ตเข้าสู่หุ้นไทยเพื่อคว้าโอกาสการเติบโตตามแนวคิด Thailand Story

การยกระดับวิสัยทัศน์ทั้งหมดนี้ ดร.ศรพล ตุลยะเสถียร ตั้งเป้าหมายจะขับเคลื่อนและส่งมอบรายละเอียดผลการเชื่อมโยงโครงสร้างข้อมูลเบื้องต้น รวมถึงแผนปฏิรูปพอร์ตการลงทุน TPA ให้เกิดความชัดเจนภายในสิ้นปีนี้ เพื่อกรุยทางให้กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการเป็นเสาหลักที่สร้างความมั่งคั่งให้ข้าราชการอย่างทั่วถึง มอบการเกษียณที่ปลอดภัย และสร้างการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืนต่อไป