ปี 2022 หนังสือ Chip War ของ Chris Miller เล่าเรื่องของสิ่งเล็ก ๆ ที่อยู่ในมือถือ รถยนต์ คอมพิวเตอร์ และแทบทุกเทคโนโลยีรอบตัวเรา นั่นคือ “ชิป”ตอนนั้น ChatGPT เพิ่งเปิดตัว และ AI ยังไม่ได้เข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันเหมือนวันนี้
แต่หนังสือชี้ให้เห็นเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจว่า โลกกำลังต้องการชิปที่เก่งขึ้นเรื่อย ๆ ขณะที่ของสำคัญบางอย่างในการผลิตชิป กลับมีบริษัทเพียงไม่กี่แห่งที่ทำได้ ผ่านมา 4 ปี เรื่องนี้ยิ่งเห็นชัดขึ้น
วันนี้ AI ต้องใช้ชิปประสิทธิภาพสูงจำนวนมาก บริษัทอย่าง TSMC จึงมีบทบาทสำคัญในการผลิตชิปให้บริษัทเทคโนโลยีทั่วโลก ขณะที่ ASML จากเนเธอร์แลนด์ เป็นบริษัทเดียวที่ผลิตเครื่อง EUV ซึ่งจำเป็นต่อการผลิตชิปที่ล้ำหน้าที่สุดในปัจจุบัน และเมื่อชิปสำคัญขึ้น มันก็ไม่ได้เป็นแค่เรื่องของบริษัทเทคโนโลยีอีกต่อไป
สหรัฐฯ และจีนต่างให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มากขึ้น ขณะที่สหรัฐฯ ออกมาตรการจำกัดการส่งออกชิปและเทคโนโลยีบางประเภทไปจีน และมีการปรับกฎเหล่านี้ต่อเนื่องมาจนถึงปี 2026
แต่เรื่องนี้มีบทเรียนง่าย ๆ สำหรับคนทำธุรกิจ ของที่เราใช้ทุกวัน อาจกลายเป็นจุดอ่อนทันที ถ้าเราขาดมันไม่ได้ ลองมองธุรกิจตัวเองดูครับ ถ้าวันพรุ่งนี้ซัพพลายเออร์หลักส่งของไม่ได้ แพลตฟอร์มที่ใช้ขายของมีปัญหา หรือซอฟต์แวร์สำคัญใช้งานไม่ได้… ธุรกิจของเรายังไปต่อได้ไหม?
เราอาจไม่ต้องมีแผนสำรองสำหรับทุกอย่าง แต่สิ่งไหนที่ “ขาดแล้วธุรกิจหยุด” สิ่งนั้นควรมีทางเลือกที่สองไว้เสมอ เพราะบางครั้ง การเตรียมพร้อมไม่ได้เริ่มจากการถามว่า “เราจะโตให้เร็วขึ้นได้อย่างไร?” แต่อาจเริ่มจากคำถามง่าย ๆ ว่า “ถ้าสิ่งที่เราพึ่งอยู่หายไปพรุ่งนี้ เราจะทำอย่างไร?”
แหล่งข้อมูล:
Chris Miller — Chip War (2022)
Council on Foreign Relations — Chris Miller on TSMC and advanced chips
ASML — Annual Report 2025 / EUV Technology
U.S. Department of Commerce, BIS — Semiconductor Export Controls
