เริ่มออมช้าไป 5 ปี เสียเงินไปเท่าไหร่? คำนวณให้ดูเป็นตัวเลข

หลายคนคิดว่า “ช้าไปแค่ไม่กี่ปีคงไม่เป็นไร” แต่ในโลกของการออมเงินเพื่อเกษียณ เวลาไม่กี่ปีที่หายไปสามารถแปลงเป็นเงินหลักล้านที่หายไปได้จริง บทความนี้จะคำนวณให้ดูเป็นตัวเลข พร้อมอ้างอิงข้อมูลจริงจาก กบข. ที่พบว่าปัจจุบันคนเริ่มเข้าสู่ระบบออมเงินเพื่อเกษียณช้าลงกว่าในอดีตอย่างมีนัยสำคัญ

ทำไม “เวลา” ถึงสำคัญกว่าจำนวนเงินที่ออมในแต่ละเดือน?

หัวใจของเรื่องนี้คือ “ดอกเบี้ยทบต้น” (compound interest) — ผลตอบแทนที่ได้ในแต่ละปีจะถูกนำไปลงทุนต่อ และสร้างผลตอบแทนเพิ่มขึ้นไปอีก ยิ่งเงินก้อนแรกอยู่ในระบบนานเท่าไหร่ ผลตอบแทนที่ทบไปทบมาก็ยิ่งเติบโตแบบทวีคูณ ไม่ใช่แบบบวกตรงๆ นี่คือเหตุผลที่นักวางแผนการเงินย้ำเสมอว่า “เวลา” เป็นปัจจัยที่ทรงพลังที่สุดปัจจัยหนึ่งในการออมเงินระยะยาว

ตัวอย่างการคำนวณ: ออมเท่ากัน แต่เริ่มช้ากว่ากัน 5 ปี

สมมติสองคนออมเงินเดือนละ 3,000 บาทเท่ากัน ลงทุนได้ผลตอบแทนเฉลี่ย 6% ต่อปีเท่ากัน และออมต่อเนื่องจนถึงอายุ 60 ปี ต่างกันเพียงจุดเดียวคือวันที่เริ่มต้น:

ผลต่างของเงินต้นที่ออมจริงอยู่ที่ประมาณ 180,000 บาทเท่านั้น แต่ผลต่างของมูลค่าสุดท้ายกลับสูงถึงประมาณ 1.2 ล้านบาท เพราะเงิน 5 ปีแรกที่หายไปคือเงินที่ควรจะได้ทบต้นยาวนานที่สุด (ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น ผลตอบแทนจริงของแต่ละแผนการลงทุนไม่คงที่ทุกปี และไม่มีการรับประกันผลตอบแทน)

ข้อมูลจริง: ข้าราชการเริ่มออมช้าลงเฉลี่ย 5 ปี

จากข้อมูลของ กบข. ซึ่งดูแลเงินออมเพื่อเกษียณของสมาชิกกว่า 1.2 ล้านคน พบว่าปัจจุบันอายุเฉลี่ยของสมาชิกที่เข้าใหม่อยู่ที่ 29 ปี ขณะที่ในอดีตอยู่ที่ 24 ปี สาเหตุหลักมาจากการเริ่มรับราชการที่ช้าลง ซึ่งหมายความว่าคนกลุ่มนี้เสียโอกาสให้เงินออมได้ทำงานผ่านดอกเบี้ยทบต้นไปแล้วประมาณ 5 ปีโดยไม่รู้ตัว เช่นเดียวกับตัวอย่างการคำนวณข้างต้น

ถ้าเริ่มช้าไปแล้ว จะตามให้ทันได้อย่างไร

1. เพิ่มสัดส่วนการออม — ถ้าเริ่มช้ากว่าคนอื่น การเพิ่มเงินออมต่อเดือนให้มากขึ้นสามารถช่วยชดเชยเวลาที่หายไปได้บางส่วน หลายระบบการออม เช่น กบข. เปิดให้ออมเพิ่มได้โดยสมัครใจสูงสุดถึง 27% ของเงินเดือน แต่ในทางปฏิบัติมีคนใช้สิทธิ์นี้เต็มที่ไม่ถึง 10% ของผู้ที่ออมเพิ่ม
2. เลือกแผนลงทุนให้เหมาะกับระยะเวลาที่เหลือ — ถ้าเวลาที่เหลือก่อนเกษียณสั้นลง อาจต้องพิจารณาสัดส่วนสินทรัพย์ให้เหมาะสมกับทั้งระยะเวลาและระดับความเสี่ยงที่รับได้จริง
3. อย่าปล่อยเวลาต่อไปอีก — ผลต่างระหว่าง “เริ่มวันนี้” กับ “เริ่มปีหน้า” ก็ยังคงมีนัยสำคัญตามหลักการเดียวกัน ยิ่งลงมือเร็วเท่าไหร่ ยิ่งเสียโอกาสน้อยลงเท่านั้น

คำถามที่พบบ่อย

ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไร?

คือการที่ผลตอบแทนที่ได้รับในแต่ละงวดถูกนำไปรวมกับเงินต้นและลงทุนต่อ ทำให้เกิดผลตอบแทนบนผลตอบแทนอีกทอดหนึ่ง ยิ่งเวลาลงทุนนานเท่าไหร่ ผลของดอกเบี้ยทบต้นยิ่งเห็นชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะในช่วง 10-15 ปีสุดท้ายก่อนครบระยะเวลา

เริ่มออมช้าไปแล้ว ยังคุ้มที่จะเริ่มไหม?

คุ้มเสมอ เพราะการไม่เริ่มเลยจะเสียโอกาสมากกว่าการเริ่มช้า สิ่งที่ทำได้คือปรับสัดส่วนการออมให้มากขึ้นเพื่อชดเชยเวลาที่หายไปบางส่วน

สรุป

ตัวเลขในบทความนี้แสดงให้เห็นว่า “เวลา” มีมูลค่าเทียบเท่าเงินจำนวนมากในระบบการออมเพื่อเกษียณ การเริ่มต้นเร็วแม้เพียงไม่กี่ปีก็สร้างความแตกต่างได้มหาศาล และหากเริ่มช้าไปแล้ว การเพิ่มสัดส่วนการออมและเลือกแผนลงทุนให้เหมาะสมก็ยังช่วยชดเชยได้บางส่วน (อ่านต่อ: “อายุ 20/30/40/50 ควรลงทุนเสี่ยงแค่ไหนถึงจะเหมาะกับตัวเอง”)