เพื่อนๆ เคยเป็นไหมครับ… โต๊ะที่เราประกอบเอง กลับรู้สึกว่าสวยกว่าปกติงานที่เราทำมากับมือ ต่อให้คนอื่นบอกว่ายังต้องแก้ เราก็ยังรู้สึกว่า “มันก็ดีแล้วนะ” เรื่องนี้มีชื่อทางจิตวิทยาว่า IKEA Effect
1. ยิ่งลงมือทำ เรายิ่งรู้สึกว่ามันมีค่า งานวิจัยของ Michael Norton, Daniel Mochon และ Dan Ariely ให้ผู้เข้าร่วมประกอบของจาก IKEA พับ Origami และต่อ LEGO ผลคือ คนมีแนวโน้มให้คุณค่ากับสิ่งที่ตัวเองสร้างมากกว่าสิ่งที่คนอื่นทำ แม้ว่าผลงานของตัวเองจะไม่ได้สมบูรณ์แบบก็ตาม เพราะเราไม่ได้เห็นแค่ “ของชิ้นนั้น” แต่เราเห็นแรง เวลา และความพยายามของตัวเองอยู่ในนั้นด้วย
2. แต่แค่เหนื่อยอย่างเดียวไม่พอ จุดสำคัญคือ IKEA Effect จะเกิดชัดขึ้นเมื่อเรารู้สึกว่า ทำมันสำเร็จ ถ้าประกอบไม่เสร็จ หรือสิ่งที่ทำถูกทำลาย ความรู้สึกผูกพันและการให้คุณค่าก็ลดลง แปลว่า สิ่งที่ทำให้เรารักผลงาน ไม่ใช่แค่ความเหนื่อย แต่คือความรู้สึกว่า “นี่คือสิ่งที่ฉันทำสำเร็จด้วยตัวเอง”
3. ในที่ทำงานก็เกิดขึ้นได้เหมือนกัน โปรเจกต์ที่เราทำมาหลายเดือน ไอเดียที่เราคิดเอง Presentation ที่เราแก้มาหลายสิบรอบ หรือธุรกิจที่เราสร้างมากับมือ ยิ่งลงแรงมาก เรายิ่งอาจผูกพันกับมันมากขึ้น แต่ตรงนี้เองที่ต้องระวังครับ เพราะ “เรารักมันมาก” ไม่ได้แปลว่า “คนอื่นเห็นคุณค่ามันเท่ากับเรา” บางครั้งสิ่งที่ดีที่สุดที่เราทำได้ คือถอยออกมาหนึ่งก้าว แล้วลองถามตัวเองว่า “มันดีจริงๆ…หรือผมแค่รักมัน เพราะผมเป็นคนทำ?” และนี่คือประโยคเด็ดของเรื่องนี้ครับ… “ยิ่งเราใส่ตัวเองลงไปในสิ่งหนึ่งมากเท่าไร เรายิ่งต้องแยกให้ออกว่า เรากำลังเห็นคุณค่าของผลงาน…หรือคุณค่าของความพยายามตัวเอง”
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Norton, M. I., Mochon, D., & Ariely, D. (2012). The IKEA Effect: When Labor Leads to Love. Journal of Consumer Psychology.
