เพื่อนครับ… เวลาพูดถึงการสูบฉีดเลือด เรามักนึกถึงหัวใจที่หน้าอก แต่รู้ไหมครับว่า กล้ามเนื้อน่องของเราก็มีบทบาทสำคัญในการไหลเวียนเลือด จนถูกเรียกว่า “หัวใจดวงที่ 2”แน่นอนว่านี่เป็นเพียงคำเปรียบเทียบนะครับ ไม่ได้หมายความว่าเรามีหัวใจอีกดวงซ่อนอยู่ในขาลองนึกถึงเลือดที่ไหลลงไปถึงเท้า เลือดในหลอดเลือดดำต้องเดินทางกลับขึ้นสู่หัวใจ ซึ่งขณะยืนจะต้องต้านแรงโน้มถ่วงด้วย ตัวช่วยสำคัญคือ กล้ามเนื้อน่อง
ทุกครั้งที่เราเดิน กล้ามเนื้อน่องจะหดตัวและบีบหลอดเลือดดำภายใน ช่วยดันเลือดให้ไหลกลับไปทางหัวใจ กลไกนี้เรียกว่า Calf Muscle Pump โดยมีลิ้นในหลอดเลือดดำช่วยป้องกันเลือดไหลย้อนกลับ นั่นหมายความว่า ทุกก้าวที่เราเดิน ไม่ได้แค่พาร่างกายเคลื่อนที่ แต่ยังช่วยให้เลือดจากขาไหลกลับสู่หัวใจได้ดีขึ้นด้วย ในทางกลับกัน หากเรานั่งหรือยืนนิ่งเป็นเวลานาน กล้ามเนื้อน่องจะไม่ได้หดตัวเป็นจังหวะเหมือนตอนเดิน การลุกเดิน เปลี่ยนอิริยาบถ หรือขยับข้อเท้าตามความสามารถ จึงช่วยกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อน่องและการไหลเวียนเลือด อย่างไรก็ตาม การขยับน่องไม่ใช่วิธีรักษาโรคหัวใจ และไม่สามารถรับประกันว่าจะป้องกันลิ่มเลือดได้ทั้งหมด หากมีอาการขาบวม ปวด แดง หรือร้อนข้างเดียวโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ สิ่งที่น่าสนใจคือ กล้ามเนื้อที่เราคุ้นเคยว่าใช้เดินหรือเขย่ง กลับมีหน้าที่ช่วยระบบไหลเวียนเลือดด้วย คำว่า “หัวใจดวงที่ 2” จึงเตือนให้เราเห็นว่า แม้แต่การเคลื่อนไหวเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน ก็มีความสำคัญต่อการทำงานของร่างกายครับ
Sources
Cleveland Clinic — Veins: Anatomy and Function
Kent Community Health NHS — Leg Ulcers and Exercises
CDC — About Venous Thromboembolism (Blood Clots)
