เพื่อนๆ หลายคนอาจคิดว่า “เรื่องแบบนี้ไม่มีทางเกิดกับผมหรอก ผมรู้ทัน”แต่ความจริงคือ มิจฉาชีพไม่ได้ชนะเพราะเหยื่อ “ไม่ฉลาด” ครับ พวกเขาชนะเพราะรู้ว่าจะทำให้เรา ตกใจ รีบ และไม่มีเวลาตรวจสอบ ได้อย่างไร
เริ่มจากทำให้เรากลัวก่อนประโยคอย่าง
“บัญชีคุณเกี่ยวข้องกับคดี”
“มีคนเอาชื่อคุณไปเปิดบัญชี”
หรือ “มีพัสดุผิดกฎหมายส่งถึงคุณ”
ถูกออกแบบมาเพื่อดึงเราออกจากโหมดคิดปกติ แล้วพาเข้าสู่โหมด “ต้องรีบแก้ปัญหา”
เมื่อเรากลัว สิ่งที่เราคิดอาจไม่ใช่ “เรื่องนี้จริงไหม?” แต่กลายเป็น “ต้องทำยังไงให้มันจบเร็วที่สุด?”จากนั้นค่อยสร้างความน่าเชื่อถือ บางสายไม่ได้ขอเงินทันทีครับมิจฉาชีพอาจรู้ชื่อเรา มีข้อมูลบางอย่างถูกต้อง อ้างว่าเป็นธนาคาร ตำรวจ หรือหน่วยงานรัฐ แล้วค่อยโอนสายไปหา “เจ้าหน้าที่” อีกคน ทั้งที่จริงแล้วอาจเป็นทีมเดียวกันทั้งหมด นี่คือรูปแบบหนึ่งของ Social Engineering การใช้จิตวิทยาและสถานการณ์เพื่อทำให้คนยอมเปิดเผยข้อมูลหรือทำบางอย่างตามที่ต้องการ สิ่งที่พวกเขาไม่อยากให้เรามี คือ “เวลา”
“ต้องทำเดี๋ยวนี้”
“ห้ามวางสาย”
“ห้ามบอกใคร”
“ถ้าไม่ทำ บัญชีจะถูกอายัด”
ยิ่งเราไม่มีเวลาหยุดคิด โอกาสที่เราจะตรวจสอบข้อมูลก็ยิ่งน้อยลง เพราะฉะนั้น ถ้าเจอสายลักษณะนี้ วิธีที่ง่ายที่สุดไม่ใช่การเถียงให้ชนะครับ แต่คือ วางสาย แล้วตรวจสอบใหม่ผ่านช่องทางทางการด้วยตัวเอง และนี่ไม่ใช่เรื่องของคนทั่วไปอย่างเดียว ธุรกิจก็โดนได้ ในบริษัท มิจฉาชีพอาจเปลี่ยนบทเป็น
“ผมเป็นผู้บริหาร ช่วยโอนเงินด่วน”
“คู่ค้าเปลี่ยนเลขบัญชีแล้ว”
“ฝ่าย IT ขอรหัสเพื่อแก้ระบบ”
หรือ “เอกสารนี้ต้องอนุมัติเดี๋ยวนี้” กลไกยังเหมือนเดิมครับ
อ้างอำนาจ + สร้างความเร่งด่วน + ลดโอกาสในการตรวจสอบ
เพราะฉะนั้น ธุรกิจไม่ควรฝากความปลอดภัยไว้กับคำว่า “พนักงานเราน่าจะรู้ทัน”
แต่ควรมีระบบ เช่น การโอนเงินก้อนใหญ่ต้องมีผู้ยืนยันมากกว่า 1 คน การเปลี่ยนเลขบัญชีคู่ค้าต้องโทรกลับไปยืนยันผ่านเบอร์เดิม และไม่ส่ง OTP หรือ Password ผ่านแชตหรือโทรศัพท์และนี่คือประโยคเด็ดของเรื่องนี้ครับ…
“มิจฉาชีพไม่ได้ต้องเจาะระบบก่อนเสมอไป บางครั้งเขาเลือกเจาะ ‘คน’ ที่อยู่ในระบบก่อน” ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นชีวิตส่วนตัวหรือธุรกิจ ถ้ามีใครทำให้คุณ กลัว รีบ และห้ามตรวจสอบ พร้อมกัน นั่นคือจังหวะที่ควรหยุดครับ ไม่ใช่รีบทำตาม
Ref: Bank of Thailand | FTC | CISA
