เพื่อนครับ… เคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางบริษัทตั้ง KPI เพื่อให้พนักงานทำงานดีขึ้น แต่สุดท้ายทุกคนกลับมัวแต่ทำตัวเลขให้สวย จนลืมคุณภาพของงานจริง? เรื่องนี้มีคำอธิบายทางเศรษฐศาสตร์ที่เรียกว่า Goodhart’s Law ครับ!
แนวคิดนี้มาจาก ชาร์ลส์ กู๊ดฮาร์ต (Charles Goodhart) นักเศรษฐศาสตร์ชาวอังกฤษ และมักถูกสรุปด้วยประโยคที่ว่า “เมื่อตัวชี้วัดกลายเป็นเป้าหมาย มันก็อาจไม่ใช่ตัวชี้วัดที่ดีอีกต่อไป”
ลองฟังเรื่องเล่าชื่อดังจากยุคสหภาพโซเวียตครับ! มีการเล่าถึงโรงงานผลิตตะปูที่ถูกส่วนกลางกำหนดให้ผลิตตามน้ำหนักรว โรงงานจึงมุ่งผลิตตะปูขนาดใหญ่ เพราะยิ่งตะปูหนักเท่าไร ก็ยิ่งทำยอดตามเป้าได้ง่ายขึ้น! พอส่วนกลางเห็นปัญหา จึงเปลี่ยนไปวัดจากจำนวนตะปูแทน คราวนี้โรงงานก็หันไปผลิตตะปูขนาดเล็กจำนวนมหาศาล!
ผลคือ ตัวเลขผ่านเป้า… แต่กลับไม่ได้ตะปูในขนาดและปริมาณที่ตอบโจทย์การใช้งานจริง! เรื่องตะปูนี้มักถูกนำมาเล่าในเชิงเสียดสี เพื่อสะท้อนปัญหาของการวัดผลงานด้วยตัวเลขเพียงด้านเดียว แล้วถ้ามองกลับมาที่ออฟฟิศยุคนี้ล่ะครับ?
สมมติบริษัทตั้ง KPI ให้พนักงานคอลเซ็นเตอร์ต้องรับสายให้ได้มากที่สุดต่อวัน พนักงานก็อาจรีบจบสาย เพื่อให้รับลูกค้ารายต่อไปได้เร็วขึ้น ยอดรับสายเพิ่มขึ้นจริง… แต่ปัญหาของลูกค้าอาจยังไม่ได้รับการแก้ไข!
นี่แหละครับ ปัญหาเมื่อคนเริ่มทำงานเพื่อเอาชนะตัวชี้วัด มากกว่าทำเพื่อผลลัพธ์ที่ต้องการจริง ๆ ไม่ได้หมายความว่า KPI เป็นสิ่งไม่ดีนะครับ แต่การวัดแค่จำนวนหรือความเร็ว อาจทำให้เรามองข้ามคุณภาพงาน
ดังนั้นก่อนตั้งเป้าหมายครั้งต่อไป ลองถามตัวเองว่า… เรากำลังวัดสิ่งที่สำคัญจริง ๆ หรือแค่สิ่งที่นับเป็นตัวเลขได้ง่ายที่สุด? เพราะสุดท้าย ความสำเร็จของงานไม่ควรวัดแค่ว่าตัวเลขสวยแค่ไหน แต่ต้องดูด้วยว่าสิ่งที่เราทำสร้างคุณค่าได้จริงหรือเปล่าครับ
Sources
Charles Goodhart — Problems of Monetary Management: The U.K. Experience (1975)
Marilyn Strathern — Improving Ratings: Audit in the British University System (1997)
Alfred Nove — The Pace of Soviet Economic Developme



